Lokata przynosi odsetki, inwestycja rośnie, a przy wypłacie państwo pobiera 19 proc. podatku. Czy podatek Belki zostanie zniesiony? W 2026 roku odpowiedź brzmi: nie w całości, ale pojawiła się konkretna propozycja ograniczenia jego działania przez Osobiste Konta Inwestycyjne. Wyjaśniam, co już wiadomo, kogo obejmą zmiany i co dziś opłaca się zrobić z oszczędnościami.
Podatek Belki nie znika, ale inwestorzy mogą dostać nowe narzędzie
- Pełna likwidacja podatku od zysków kapitałowych nie została przyjęta.
- Planowane Osobiste Konta Inwestycyjne mają zwalniać z podatku aktywa inwestycyjne do 100 tys. zł.
- Dla lokat i obligacji oszczędnościowych limit preferencji ma wynieść 25 tys. zł.
- Poza specjalnym kontem nadal obowiązuje stawka 19 proc. od dochodów kapitałowych.
- OKI mają zacząć działać od 2027 roku, ale ostateczny termin zależy od zakończenia procesu legislacyjnego.
Pełnej likwidacji nie ma, ale pojawiła się konkretna alternatywa
Na dzień 17 sierpnia 2026 roku nie ma podstaw, aby mówić o całkowitym zniesieniu podatku od zysków kapitałowych. Obowiązująca stawka nadal wynosi 19 proc., a zwykłe lokaty, rachunki oszczędnościowe, dywidendy i zyski ze sprzedaży papierów wartościowych są rozliczane na dotychczasowych zasadach.
Zmiana, nad którą pracowano, nie polega na usunięciu podatku dla wszystkich. Rząd zaproponował utworzenie Osobistych Kont Inwestycyjnych, czyli dobrowolnych kont, na których można byłoby gromadzić określone aktywa z preferencją podatkową. Według Kancelarii Prezesa Rady Ministrów rozwiązanie ma zachęcić Polaków do kierowania oszczędności na rynek kapitałowy.
Projekt został przyjęty przez Sejm 3 lipca 2026 roku, a Senat 22 lipca przyjął go bez poprawek. Ustawa trafiła do Prezydenta, jednak samo uchwalenie przepisów nie oznacza jeszcze, że można już otworzyć OKI i uniknąć podatku. Planowane przepisy mają obowiązywać od 2027 roku, a ich ostateczne brzmienie oraz data wejścia w życie wymagają sprawdzenia w Dzienniku Ustaw.
To rozróżnienie ma duże znaczenie. Nagłówki mówiące o „końcu podatku Belki” są zbyt daleko idące. Trafniejsze jest stwierdzenie, że może powstać ograniczona preferencja podatkowa dla osób, które przeniosą część oszczędności na specjalne konto.
Za co dziś płaci się podatek Belki
Podatek Belki dotyczy dochodów kapitałowych, a nie samego posiadania pieniędzy. Jeżeli na lokacie zarobisz 500 zł odsetek, podatek wyniesie 95 zł, a po opodatkowaniu zostanie ci 405 zł. Bank zwykle pobiera tę kwotę automatycznie, więc klient nie składa osobnego zeznania.
Lokaty, konta i obligacje
W przypadku lokat oraz rachunków oszczędnościowych bank odprowadza 19 proc. podatku od odsetek. Podobnie działa opodatkowanie odsetek od części obligacji, choć szczegółowe zasady zależą od rodzaju instrumentu i sposobu jego nabycia.
Najczęstszy błąd polega na liczeniu wyłącznie oprocentowania brutto. Lokata na 6 proc. nie daje obecnie 6 proc. zysku netto. Po potrąceniu podatku zostaje około 4,86 proc., bez uwzględnienia inflacji.
Przeczytaj również: NIP, VAT, VAT-UE - Jaka jest różnica? Sprawdź, zanim popełnisz błąd!
Akcje, fundusze i dywidendy
Przy sprzedaży akcji lub innych papierów wartościowych podatek dotyczy dochodu, czyli różnicy między przychodem ze sprzedaży a kosztami zakupu i uzasadnionymi kosztami transakcji. Przykładowo, jeżeli kupisz akcje za 10 tys. zł, a sprzedasz je za 12 tys. zł, dochód wynosi 2 tys. zł, a podatek to 380 zł.
Dochody z giełdy rozlicza się co do zasady w formularzu PIT-38. Można w nim uwzględnić także stratę, która w kolejnych latach może pomniejszyć dochód z podobnych inwestycji. Dywidendy są natomiast opodatkowane u źródła, najczęściej bez konieczności samodzielnego dopisywania ich do zeznania.
W praktyce podatek najbardziej odczuwają osoby, które często realizują zyski albo trzymają większe kwoty na lokatach. Przy długoterminowym inwestowaniu większe znaczenie niż sama stawka podatku ma jednak regularność wpłat, koszty produktu i realna stopa zwrotu.
Jak mają działać Osobiste Konta Inwestycyjne
OKI ma być dobrowolnym kontem dla pełnoletnich osób fizycznych. Środki będzie można wpłacać i wypłacać w dowolnym momencie, bez typowego dla niektórych produktów emerytalnych obowiązku zamrażania pieniędzy na wiele lat.
| Rodzaj aktywów | Planowany limit preferencji | Przykłady |
|---|---|---|
| Aktywa inwestycyjne | Do 100 000 zł | Akcje, fundusze inwestycyjne, wybrane obligacje i instrumenty finansowe |
| Aktywa oszczędnościowe | Do 25 000 zł | Lokaty i obligacje oszczędnościowe |
| Środki ponad limit | Podatek od wartości aktywów | Według uchwalonego modelu około 0,85 proc. w 2027 roku |
Najważniejsza różnica polega na tym, że na OKI nie byłby pobierany klasyczny podatek od osiągniętego zysku. Zamiast niego dla środków przekraczających limit przewidziano podatek od wartości aktywów. Według informacji przedstawionych w Senacie jego stawka w 2027 roku ma wynosić około 0,85 proc., ale może zależeć od stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego.
Przykład jest prosty. Jeżeli na części inwestycyjnej OKI znajdzie się 120 tys. zł, zwolnione ma być 100 tys. zł, a podatek od pozostałych 20 tys. zł wyniósłby orientacyjnie 170 zł przy stawce 0,85 proc. To nie jest już podatek od zysku, więc obciążenie może wystąpić także wtedy, gdy inwestycja w danym okresie nie przyniesie dobrego wyniku.
To właśnie ten element budzi największe kontrowersje. Dla osoby inwestującej niewielkie kwoty OKI może być korzystne, ale przy większym portfelu trzeba porównać 19 proc. od faktycznego zysku z opłatą naliczaną od wartości aktywów. Brak podatku od zysku nie zawsze oznacza niższe obciążenie w każdym scenariuszu.
Co zmiana oznacza dla oszczędzających i inwestorów
Najwięcej mogą zyskać osoby, które dopiero budują kapitał i chcą inwestować długoterminowo. Jeżeli ktoś regularnie kupuje akcje lub fundusze i nie przekroczy limitu aktywów inwestycyjnych, zwolnienie może ułatwić reinwestowanie całego zysku bez pomniejszania go co roku o podatek.
Inaczej wygląda sytuacja osoby, która chce trzymać na koncie głównie lokaty. Limit dla aktywów oszczędnościowych ma wynieść 25 tys. zł, więc nie będzie można bez ograniczeń przenieść dużej poduszki finansowej na OKI i całkowicie uniknąć daniny.
| Sytuacja | Obecne zasady | Planowane rozwiązanie OKI |
|---|---|---|
| Lokata 10 000 zł na 6 proc. | 95 zł podatku od 500 zł odsetek | Preferencja tylko w ramach limitu dla aktywów oszczędnościowych |
| Akcje kupione za 10 000 zł i sprzedane za 12 000 zł | 380 zł podatku od 2 000 zł dochodu | Brak podatku od zysku w ramach limitu inwestycyjnego |
| Portfel inwestycyjny przekraczający 100 000 zł | Podatek dopiero przy realizacji zysku | Możliwy podatek od wartości aktywów ponad limit |
Moim zdaniem nie warto przenosić pieniędzy do nowego rozwiązania tylko dlatego, że pojawia się hasło „bez podatku”. Najpierw trzeba sprawdzić, jakie instrumenty będą dostępne, jakie opłaty pobierze instytucja finansowa i czy preferencja obejmie cały portfel, czy tylko określone aktywa.
Nie należy też mylić OKI z IKE i IKZE. Wszystkie te produkty mają preferencje podatkowe, ale różnią się limitami, dostępem do pieniędzy i konsekwencjami wcześniejszej wypłaty. Dla części osób korzystniejsze pozostanie IKE lub IKZE, zwłaszcza gdy celem jest emerytura, a nie swobodne inwestowanie.
Co robić przed wejściem nowych przepisów
Do czasu wejścia zmian w życie trzeba przyjąć, że zwykłe zasady nadal obowiązują. Nie ma sensu wstrzymywać sprzedaży inwestycji wyłącznie w nadziei na rychłe zniesienie podatku. Termin transakcji powinien wynikać z sytuacji rynkowej, założonej strategii i potrzeb finansowych, a nie z medialnych zapowiedzi.
Przed podjęciem decyzji radzę sprawdzić cztery rzeczy:
- ile faktycznie płacisz dziś podatku od odsetek, dywidend lub sprzedaży aktywów,
- czy inwestujesz długoterminowo, czy regularnie realizujesz zyski,
- jakie koszty pobiera bank, dom maklerski albo fundusz,
- czy planowane limity OKI pasują do wielkości twojego kapitału.
Warto także zachować dokumenty zakupu papierów wartościowych i kontrolować informacje z biura maklerskiego. Przy rozliczeniu giełdy największe problemy zwykle nie wynikają z samej stawki podatku, lecz z pominięcia kosztów, błędnego rozliczenia straty albo nieuwzględnienia transakcji zagranicznych.
Na dziś najbezpieczniejszy wniosek jest prosty. Podatek Belki nie został całkowicie zniesiony, a planowane OKI mają stworzyć ograniczoną drogę do inwestowania bez podatku od zysków. Ostatecznie opłacalność tego rozwiązania będzie zależeć od finalnych przepisów, limitów, dostępnych produktów i wysokości podatku od aktywów ponad zwolnieniem.
Najważniejsza będzie różnica między obietnicą a działającym kontem
Jeżeli przepisy wejdą w życie, przed otwarciem OKI sprawdź nie tylko reklamowane zwolnienie, ale też regulamin, listę dostępnych aktywów, sposób liczenia limitu i zasady opodatkowania nadwyżki. Do tego czasu zwykłe lokaty i inwestycje rozliczaj tak jak dotychczas, a decyzje podejmuj na podstawie rzeczywistego zysku netto, nie samego hasła o likwidacji podatku.
