Gdy planujesz podróż do Austrii albo przeglądasz stare banknoty, szybko pojawia się pytanie, czym płacono tam przed euro. Odpowiedź brzmi: szyling austriacki, który przez lata był symbolem stabilności tamtejszej gospodarki. Poniżej wyjaśniam, kiedy go wprowadzono, jak przeliczano go na euro i co dziś można zrobić z zachowanymi banknotami oraz monetami.
Najważniejsze fakty o dawnej walucie Austrii
- Szyling austriacki był walutą Austrii przed euro.
- Euro stało się oficjalną walutą rozliczeniową 1 stycznia 1999 roku.
- Banknoty i monety euro pojawiły się w obiegu 1 stycznia 2002 roku.
- Stały przelicznik wynosił 1 euro = 13,7603 szylinga.
- Austriacki bank centralny nadal wymienia wybrane szylingi bezterminowo.
Przed euro Austriacy płacili szylingami
Bezpośrednią poprzedniczką euro był szyling austriacki, oznaczany skrótem ATS. Jednostka dzieliła się na 100 groszy, podobnie jak złoty dzieli się na 100 groszy. W codziennym użyciu można było spotkać zarówno banknoty, jak i monety o różnych nominałach.
W nowoczesnej historii Austrii szyling pojawił się po raz pierwszy w 1925 roku. Zastąpił koronę austriacką w stosunku 10 000 koron za 1 szyling, co miało pomóc ustabilizować gospodarkę po okresie wysokiej inflacji. Po przerwie związanej z wprowadzeniem marki Rzeszy w 1938 roku został ponownie ustanowiony oficjalnym środkiem płatniczym w grudniu 1945 roku.
To właśnie powojenny szyling był walutą, którą większość osób kojarzy z Austrią sprzed euro. Z czasem zyskał opinię pieniądza stabilnego, dlatego bywał nazywany „alpejskim dolarem”. To określenie nie oznaczało oczywiście powiązania z dolarem amerykańskim, lecz podkreślało zaufanie do austriackiej waluty.
Jak szyling ustąpił miejsca euro
Austria przyjęła euro razem z pierwszą grupą państw Unii Europejskiej należących do unii walutowej. Od 1 stycznia 1999 roku euro funkcjonowało tam jako waluta bezgotówkowa, używana między innymi w rozliczeniach bankowych i księgowych. Przez trzy lata mieszkańcy nadal posługiwali się jednak szylingami w gotówce.
Przełom nastąpił 1 stycznia 2002 roku, gdy do obiegu trafiły eurobanknoty i euro monety. Przez krótki okres można było płacić obiema walutami, ale szyling szybko wycofano z codziennych transakcji. Dla zwykłego konsumenta oznaczało to konieczność przeliczania cen, zmianę nominałów i przyzwyczajenie się do nowego sposobu wyświetlania wartości.
W mojej ocenie najważniejsze jest rozróżnienie tych dwóch dat. Stwierdzenie, że Austria przyjęła euro w 2002 roku, jest praktycznie zrozumiałe, bo wtedy pojawiła się gotówka. Formalnie wspólna waluta działała tam już od 1999 roku.
Stały kurs wymiany szylinga na euro
Przeliczenie dawnej waluty jest proste, ponieważ kurs został ustalony raz i nie zmieniał się wraz z rynkiem. Obowiązywała zasada 1 euro = 13,7603 szylinga. Nie był to kurs orientacyjny, lecz oficjalny przelicznik przyjęty przy zmianie waluty.
| Kwota w szylingach | Wartość w euro |
|---|---|
| 100 ATS | około 7,27 euro |
| 500 ATS | około 36,34 euro |
| 1000 ATS | około 72,67 euro |
| 5000 ATS | około 363,36 euro |
| 10 000 ATS | około 726,73 euro |
Aby przeliczyć szylingi na euro, wystarczy podzielić kwotę przez 13,7603. Przykładowo 1000 szylingów odpowiadało około 72,67 euro. W odwrotną stronę należy pomnożyć kwotę w euro przez 13,7603, więc 50 euro odpowiadało 688,015 szylinga.
Trzeba jednak pamiętać, że przelicznik walutowy nie mówi, ile dziś wart jest konkretny banknot dla kolekcjonera. To dwie różne rzeczy. Wartość nominalna wynika z kursu, natomiast wartość kolekcjonerska zależy między innymi od rzadkości, stanu zachowania i popytu.
Jakie banknoty i monety były w obiegu
Najpóźniejsze serie szylingów miały nominały od 20 do 5000 szylingów. Na banknotach pojawiały się postacie związane z austriacką kulturą, nauką i historią, a na monetach między innymi symbole państwowe oraz motywy regionalne.
Dla kolekcjonera istotny jest nie tylko nominał, lecz także seria i data emisji. Ten sam nominał może występować w kilku wariantach, a starsza lub trudniej dostępna odmiana może kosztować więcej niż wskazywałoby proste przeliczenie na euro.
Stan banknotu również robi dużą różnicę. Egzemplarz bez zgięć, zabrudzeń i naderwań jest zwykle znacznie atrakcyjniejszy niż banknot obiegowy. Z własnej praktyki przy ocenie dawnych pieniędzy wiem, że początkujący często patrzą wyłącznie na rok emisji, pomijając stan zachowania i autentyczność.
Czy stare szylingi można jeszcze wymienić
Tak, ale nie w każdym miejscu. Oesterreichische Nationalbank, czyli austriacki bank centralny, prowadzi bezterminową wymianę banknotów i monet z ostatniej serii szylingów na euro. Kurs pozostaje stały, dlatego nie trzeba obawiać się wahań rynkowych.
Nie każdy stary austriacki pieniądz podlega jednak wymianie po tej samej zasadzie. Banknoty z wcześniejszych serii mogą mieć ograniczenia albo nie być już przyjmowane przez bank centralny. W takim przypadku pozostaje sprzedaż kolekcjonerowi, sklepowi numizmatycznemu lub na aukcji.
Przed sprzedażą nie polecam pochopnie czyścić monet ani prasować banknotów. Takie zabiegi mogą obniżyć ich wartość. Najbezpieczniej sprawdzić nominał, serię, rok emisji i stan, a dopiero później porównać ceny kilku podobnych egzemplarzy.
Co z dawnego szylinga warto zapamiętać
Najkrótsza odpowiedź jest prosta: walutą Austrii przed euro był szyling austriacki. Przy analizie starych cen trzeba stosować kurs 13,7603 szylinga za 1 euro, ale przy ocenie banknotu lub monety kolekcjonerskiej należy dodatkowo uwzględnić serię, stan i rzadkość.
Dla osoby posiadającej kilka przypadkowych banknotów najpraktyczniejsza będzie wymiana w austriackim banku centralnym. Jeśli jednak egzemplarz jest stary, wyjątkowo dobrze zachowany albo ma nietypowy wariant, rozsądniej najpierw sprawdzić jego potencjał numizmatyczny, bo cena kolekcjonerska może przewyższyć zwykłą wartość przeliczoną na euro.
